Vraag van de maand: adelijke titel op het diploma?

In de Wet op adeldom staat in artikel 5: “Adeldom wordt vermeld op officiele documenten waar dit vereist is, tenzij de betrokken persoon verzoekt de vermelding achterwege te laten of te verwijderen’. Wat betekent dit voor de waardepapieren die een mbo-school uitgeeft? Moet daar de titel ook op vermeld worden?

Een mbo-instelling – meer in het bijzonder de examencommissie – heeft de wettelijke verplichting om op uitgereikte diploma’s en mbo-certificaten de adellijke titel van een student te vermelden, tenzij de betrokken student verzoekt om deze vermelding achterwege te laten. Dit geldt echter niet voor een mbo-verklaring.

Hieronder een verdere juridische toelichting:

Een adellijke titel dient te worden vermeld op alle officiële documenten die door ‘openbare beambten’ worden verstrekt.  Het is dus de vraag of (de organen van) een rechtspersoon in het mbo (zoals een examencommissie of het bestuur van de instelling) terzake van de beslissing tot afgifte van een mbo-diploma wordt (worden) beschouwd als ‘openbare beambte’ in de zin van artikel 5 WoA.

Volgens de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wordt (ook) bij een bijzondere instelling (dwz een rechtspersoon naar burgerlijk recht; alle mbo-instellingen zijn in de praktijk bijzondere instellingen) de beslissing van een examencommissie tot afgifte van een diploma (ECLI:NL:RVS:2000:AA6722) dan wel de verklaring van het bestuur dat de commissie hiertoe mag overgaan (ECLI:NL:RVS:2006:AY4273) gezien als een beslissing van een orgaan dat voor zover het betreft het toekennen van een diploma ‘met enig openbaar gezag’ is bekleed in de zin van artikel 1 sub b Algemene Wet Bestuursrecht (AWB). Deze beslissing geldt als een besluit in de zin van de Awb.

Hiermee is (ook) bij de afgifte van diploma’s door een bijzondere instelling sprake van het uitoefenen van openbaar gezag, zodat op de organen van deze instelling de verplichting rust om een adellijke titel te vermelden op het diploma. NB. Deze uitspraken betroffen het hoger onderwijs. Bij mbo-instellingen neemt de examencommissie de diplomeringsbeslissing.

Hetzelfde geldt voor mbo-certificaten. Ook deze worden in het mbo afgegeven door de examencommissie en de beslissing van de examencommissie geldt als een besluit in de zin van de Awb. Hieruit leiden wij af dat de examencommissie ook bij de afgifte van een mbo- certificaat ‘enig openbaar gezag’ uitoefent.

Let op: bij de afgifte van een mbo-verklaring is echter géén sprake van het uitoefenen van openbaar gezag, omdat aan een dergelijke verklaring geen voorrechten zijn verbonden. Dit betekent at de titel niet op een mbo-verklaringvermeld hoeft te worden, het mag wel.

(Kamerstukken II 2018/19, 35252, nr. 3, p. 29-30:

Een mbo-verklaring wordt afgegeven door de examencommissie. In het beroepsonderwijs bestaan momenteel uitsluitend bijzondere instellingen. Deze bijzondere instellingen zijn rechtspersonen die krachtens privaatrecht zijn ingesteld. De examencommissie is een orgaan van deze privaatrechtelijke rechtspersoon. De bijzondere instelling of de examencommissie is daardoor enkel een bestuursorgaan in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) voor zover zij openbaar gezag uitoefent. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft beslist dat bij het afgeven van een diploma (of getuigschrift in het hoger onderwijs) sprake is van het uitoefenen van openbaar gezag. Reden hiervoor is dat aan het diploma (of getuigschrift) bepaalde voorrechten zijn verbonden, zoals doorstroming naar vervolgonderwijs en benoembaarheid in beroepen. Een mbo-verklaring geeft deze voorrechten niet. Bij de afgifte is daarom geen sprake van het uitoefenen van openbaar gezag. (…) Tegen een beslissing van de examencommissie staat daarom geen beroep open bij de bestuursrechter.)